|
|
||||||||
|
|
Türk Dilinde Çatı Prof.Dr. Ömer DEMİRCAN |
|
|
Önsözden. Bu kitabın konusu eylemin anlattığı olaya katılanlar (arguments) ile ilgilidir. Birinci konu tümceye dışsal katılanlar eklenmesi ve çoğunlukla ettirgen olarak nitelenen öznel ilişkilerdir. İkinci konu ise, metni bozmadan kimi bilgilerin tümceden dışlanması, yani bilgisel süzgeçtir. Burada süzgecin yalnızca eklerle izlenen ayrımları üzerinde duruluyor. Benzer işlev üstlenen gerek adıllama, gerekse düşüm dışarda kalıyor. Ayrımlar olabildiğince geleneksel dilbilgisi çerçevesinde, izlenebilir bir düzenle ve anlaşılabilir yeni terimler kullanılarak açıklanıyor. Türkiye'nin İnternet kitapçısı ---> www.tdk.com.tr Şimdi satın al Gerek " olay-ilişkisel çatı”, gerekse “bilgisel süzgeç” (açık-gizil) birer üst-ayrımdır. İlişkisel çatı, "doğal/eksiz" olan ile "ekli" diye bölünür. Bilgisel çatı ise bir süzgeçtir. Bunu da "açık" ile "izli" olarak ayırmak gerekir. İlgili bölümlerde de görüleceği gibi, o ayrımları aktarma terimlerle vermek yerine akıl-yürütme öne alınarak, düzanlamlamayı, öğrenmeyi kolay kılacak terimlerle Türkçe anlatmak gerekir. Böyle terimler yapmak zor değildir 1967’den beri dönüp dönüp incelediğim, öğrettiğim, ayrımları ancak 1980’den sonra görebildiğim bu çalışma içinde yer alan konular bir yandan Dilbilim Kurultayı'na bildiri olarak sunulmuş, öte yandan alt konulara bölünerek yapılan incelemeler Türk Dili Dergisi içinde art arda basılmıştır. Yayınlanmış olan yazılar kitaba dönüştürülürken yeniden ele alınarak gerekli değişiklikler, eklemeler ile evrilmiştir. Okur olarak dil öğrencileri ve Türkçe ile ilgilenenler hedef seçilmiştir. Bu konu Dilbilim bölümlerinde bir dönemlik bir ders olarak okutulabilir. Dizinde terimlerin İngilizce karşılıkları ve açıklamalı çevirileri anlam kayıpsız verilmeye çalışılmıştır. Olanlar dışında yeni İngilizce terim yapmak gibi bir amaç güdülmemiş, ilişkiler belirtilmiş ama iki dil arasında yapısal bir denklik aranmamıştır. Türkçenin yapısını betimleyen açıklayan bir dilbilgisi kitabı bir dil öğretim metni olarak kullanılamaz. Öyle kitaplardan ancak dil öğretim metinleri yazmak için yararlanılır. Dil öğrenmenin yolu dilbilgisinden geçmez, ama dil sorunları onsuz açıklanamaz. Bu metne de o gözle bakılmalıdır. Türk Dili Kurumu'nun Tüm Kitapları ---> Şimdi satın al İçindekiler Önsöz BÖLÜM 1. 1.1. Sözel Çatıya Giriş 1.2. Ettirgen 1.3. Öznel Değişimler 1.4. Biçim, Dizim ve Anlam 1.5. Ettirgen Ek Biçimi Nasıl Seçilir 1.6. Zorlama Anlatımı 1.7. Ettirgen Üzerine Sayısal Veriler 1.8. -lA Eki İle ‘Eylem-Dışı’ Sözcüklere Sağla-/Neden Ol- Anlamı Yükleme
BÖLÜM 2. 2.1. Gizil Çatıya Giriş 2.2. Gizil Anlatım 2.3. Dönüşsüz Gizil 2.4. Biril-Dönüşlü Gizil 2.5. İkil-Dönüşlü Gizil 2.6. Geçişlilik'in Türkçe Yorumu 2.7. Geçişsiz Üzerine Bir Tartışma 2.8. Edimsel İzleme 2.9. Gizil Anlatım Bilgisel Bir Süzgeçtir Sonsöz Kaynakça Dizin
Konuyla İlgili Diğer Eserlerimiz: Sözün Işığı: Uygulamalı Noktalama Bilgileri Uygulamalı Türk Dili - Cilt II Uygulamalı Türk Dili - Tek Cilt Türkiye Türkçesinde Biçimbirimler Türkiye Türkçesinde Kök-Ek Bileşmeleri Türkçe Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü Türkçe Üzerine: Denemeler ve Eleştirirler Uygulamalı Türk Dili - Ekonomik Baskı (İki Cilt birarada)
Akademik Kitaplar - Bilimsel Kitaplar - Üniversite Kitapları
|
|
